Tarihteki İlk Biyolojik Silah: Avrupa Nüfusunun Çoğunu Yok Eden Veba, Moğolların Mancınıkla Attığı Hastalıklı Cesetler Nedeniyle mi Yayıldı?

14. yüzyılda, Moğolların Kırım’ın güney kıyısında bir liman şehri olan Kefe’yi ele geçirme girişimleri, tarihin en yıkıcı biyolojik silahlarından birinin kullanılmasına neden oldu: Kara Ölüm.

Orta Çağ’ı kasıp kavuran ve Avrupa nüfusunun büyük çoğunluğunu yok eden veba, aslında bir silah olarak kullanılmıştı. Peki, veba aslında ilk olarak Kırım’da çıktı ve daha sonra Avrupa’ya yayıldı desek?

En baştan ele alalım: Veba, yersinia pestis adlı bir bakterinin yol açtığı ölümcül bir hastalıktı.

Hepimizin Avrupa’da ortaya çıktığını duyduğumuz veba, 14. yüzyılda İtalyan bir noter olan Gabriele de’ Mussi’nin anlattıklarına göre Kırım’da ortaya çıkmış ve Avrupa’ya da oradan yayılmış. Peki, bizim yıllardır bildiğimiz şey yalan mıydı?

Hayır, değildi. Kemirgenler arasında dolaşan ve pireler aracılığıyla insanlara bulaşan veba, Orta Çağ’da Avrupa’da da görülmüş olacak ki Avrupa’nın nüfusunun dörtte biri yok oldu. Ancak biz başlangıç noktasına odaklanacak olursak bu konudaki iddialar epey kafa karıştırıcı.

Vebanın biyolojik silah olarak kullanılacağını kim bilebilirdi?

Ana kaynağı yabani kemirgenler olan yersinia pestis bakterisinin neden olduğu zoonotik bir hastalık olan vebanın kökeni hâlâ tam olarak bilinmiyor. Doğu kökenli olduğu söylense de bu bilgiyi veren birçok kaynak, bir temele dayandırabileceğimiz kaynaklar değildir.

Genel olarak araştırmalar, salgının Karadeniz ve Hazar Denizi’nin kuzeyindeki bozkırlardan batıya doğru yayıldığı ve Avrupa ile Orta Doğu’ya yayılmasının oldukça iyi belgelendiği konusuna odaklanıyor.

Gelelim vebanın nasıl yayıldığına…

Gerek döneminde gerekse günümüzde yazılan kaynaklar, veba hakkında birçok şey söylüyor. Bunlardan biri, başta da ele aldığımız de’ Mussi’nin 14. yüzyılda kendi elleriyle kaleme aldığı yazılar.

“…1346 yılında Doğu ülkelerinde sayısız Tatar ve Sarazen ani ölüme yol açan gizemli bir hastalığa yakalandı. Bu ülkelerde hastalık yüzünden yerle bir olan ve korkunç ölümle yok edilen geniş bölgeler, geniş eyaletler, muhteşem krallıklar, şehirler, kasabalar ve yerleşim yerleri kısa sürede sakinlerinden yoksun bırakıldı. Konstantinopolis’in kuzeyinde yer alan ve İtalyan tüccarların uğrak yeri olan Tana adlı Tatar egemenliğindeki doğu yerleşimi, burada bir bölgede toplanan Tatar ordularının kuşatılmasına ve saldırıya uğramasına yol açan bir olaydan sonra tamamen terk edildi.

Cengiz Han’ın ölümünden sonra Moğol İmparatorluğu, halefleri arasında kontrol mücadelesiyle parçalandı. İmparatorluk da bir dizi rekabetçi hanlık arasında bölündü.

Bu hanlıklardan biri, Kırım bölgesine kadar genişledi.

Bu Moğollar “Altın Orda” olarak anılıyor. 13. yüzyılda Cenevizli tüccarlar, Altın Orda’nın lideriyle Kırım Yarımadası’ndaki Kefe’de bir ticaret merkezi kurmak için anlaşma yapmışlardı. Zamanla bu şehir, Avrupa ile Orta Asya arasındaki ticaretin önemli bir noktası hâline geldi.

Moğollar ile Cenevizliler arasındaki ilişki, genellikle gerilimliydi. Altın Orda’nın 1307’de Kefe’yi kuşatmasıyla ilişkiler daha da gerginleşti.

Kefe’yi fethetmeye çalışırken vebaya yakalandılar.

Yapay zekâ ile oluşturuldu.

Tam kuşatma esnasında Moğollar’ın son hükümdarı Canıbeg’in, vebalı cesetleri bir mancınıkla düşman safına fırlattığı söyleniyor. Bu da biyolojik silahın ilk örneklerinden kabul ediliyor.

Bu olayın Avrupa’da vebanın ortaya çıkışında etkili olabileceği öne sürülüyor. Tam bu olaylar yaşanırken kaydedilen dünya nüfusu yaklaşık olarak 450 milyondu. Ancak birkaç yıl sonra veba salgınıyla bu sayı yaklaşık 350 milyona düştü. 

Salgının Kefe’den Avrupa’ya yayıldığı kuvvetle muhtemel.

Yapay zekâ ile oluşturuldu.

Gabriele de’ Mussi’ye göre, Kefe’den kaçan denizciler arasında hastalığa yakalananlar da vardı. Bazıları Cenova’ya, bazıları Venedik ve diğer Hristiyan bölgelerine gidiyordu. Bu yüzden de kuşatmanın Avrupa’ya vebanın başlangıç noktası olabileceği söyleniyor.

Vebanın İtalya’ya doğrudan Kırım’dan geldiği iddiası doğru olmasa da olasılıklar dahilinde görülüyor. Dönemin teknolojisiyle ve açıklamalarla tutarlı olmasından dolayı bu olay, kaydedilen ilk biyolojik savaş olarak kabul ediliyor.

Muhtemelen bu dönem boyunca diğer Kırım limanlarından deniz ticareti devam etmişti. Kefe’den gelen mültecilerin bölgeyi terk etmelerinde, enfekte gemi ve kervanların sadece bir parçası olduğu düşünülebilir. 

Tarihsel önemine rağmen Kefe Kuşatması, hastalığın etkili bir silah olarak kullanılması durumunda ortaya çıkabilecek korkunç sonuçların güçlü bir hatırlatıcısıdır.

Japonya’nın II. Dünya Savaşı sırasında vebayı silah olarak kullanması ve Sovyetlerin topyekün savaş için hazırladığı dev yersinia pestis stokları, vebanın hâlâ ciddi bir tehdit oluşturduğunu gösteriyor.

Kaynaklar: Britannica, NCBI, The Bulletin

İlginizi çekebilecek diğer tarihi içeriklerimiz:

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
1xbet/a>
baymavi
bahsegel
betonred
betmatik
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
betlike
bet
betkom
betine
nakitbahis
mrbahis
mostbet
mobilbahis
milosbet
meritking
milanobet
matbet
markajbet
matadorbet
lordbahis
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
elexbet
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Betmarino
Maltcasino
Noktabet
Pokerklas
Klasbahis
Betingo
Avrupabet
Betcio
Pashagaming
Pusulabet
Betexper
Betsmove
Slotbar
Betnano
Galabet
Betexper
Cratossporting
Dumanbet
Elexbet
Favorislot
Gebze Escort
pendik escort